(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

సభాపర్వ - అధ్యాయ 017

॥ శ్రీః ॥
2.17. అధ్యాయః 017
Mahabharata - Sabha Parva - Chapter Topics
యుధిష్ఠిరేణ జరాసంధప్రభావప్రశ్నే శ్రీకృష్ణేన తదుపోద్ఘాతతయా బృహద్రథరాజోపా ఖ్యానకథనారంభః॥ 1॥ అపుత్రస్య బృహథస్య పత్నీభ్యాం సహ తపోవనగమనం॥ 2॥ తత్ర చండకౌశికమునినా బృహద్రథాయ పుత్రీయాంరఫలదానం॥ 3॥ ప్రవిభక్తతత్ఫలభోజనేన సంజాతగర్భయోస్తద్భార్యయోః పృథగేకైకశరీరఖండసంభవః॥4॥ తత్పత్నీభ్యాం దాసీద్వారా బహిస్త్యాజితయోః ఖండయోః జరానాంన్యా రాక్షస్యా స ంధానాజరాసంధసంభవః॥ 5॥ బాలకం గృహీత్వా ఆగతయా జరయా సహ బృహద్రథస్య సంవాదః॥ 6॥
Mahabharata - Sabha Parva - Chapter Text

వాసుదేవ ఉవాచ॥

జాతస్య భారతే వంశే తథా కుంత్యాః సుతస్య చ।
యా వై యుక్తా మతిః సేయమర్జునేన ప్రదర్శితా॥ 2-17-1(11998)
న స్మ మృత్యుం వయం విద్మ రాత్రౌ వా యది వా దివా।
న చాపి కంచిదమరమయుద్ధేనానుశుశ్రుమ॥ 2-17-2(11999)
ఏతావదేవ పురుషైః కార్యం హృదయతోషణం।
నయేన విధిదృష్టేన యదుపక్రమతే పరాన్॥ 2-17-3(12000)
సునయస్యానపాయస్య సంయోగే పరమః క్రమః।
సంగత్యా జాయతేఽసాంయం సాంయం చ న భవేద్ద్వయోః॥ 2-17-4(12001)
అనయస్యానుపాయస్య సంయుగే పరమః క్షయటః।
సంశయో జాయతే సాంయాజ్జయశ్చ న భవేద్ద్వయోః॥ 2-17-5(12002)
తే వయం నయమాస్థాయ శత్రుదేశసమీపగాః।
కథమంతం న గచ్ఛేమ వృక్షస్యేవ నదీరయాః॥
పరరంధ్రే పరాక్రాంతాః స్వరంధ్రావరణే స్థితాః॥ 2-17-6(12003)
వ్యూఢానీకైరతిబలైర్న యుద్వ్యేదరిభిః సహ।
ఇతి బుద్ధిమతాం నీతిస్తన్మమాపీహ రోచతే॥ 2-17-7(12004)
అనవద్యా హ్యసంబుద్ధాః ప్రవిష్టాః శత్రుసద్మ తత్।
శత్రుదేశముపాక్రంయ తం కామం ప్రాప్నుయామహే॥ 2-17-8(12005)
ఏకో హ్యేవ శ్రియం నిత్యం బిభర్తి పురుషర్షభః।
అంతరాత్మేవ భూతానాం తత్క్షయం నైవ లక్షయే॥ 2-17-9(12006)
అథవైనం నిహత్యాజౌ శేషేణాపి సమాహతాః।
ప్రాప్నుయామ తతః స్వర్గం జ్ఞాతిత్రాణపరాయణాః॥ 2-17-10(12007)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ॥ 2-17-11x(1407)
కృష్ణ కోఽయం జరాసంధః కింవీర్యః కింపరాక్రమః।
యస్త్వాం స్పృష్ట్వాఽగ్నిసదృశం న దగ్ధః శలభో యథా॥ 2-17-11(12008)
కృష్ణ ఉవాచ॥ 2-17-12x(1408)
శృణు రాజంజరాసంధో యద్వీర్యో యత్పరాక్రమః।
యథా చోపేక్షితోఽస్మాభిర్బహుశః కృతవిప్రియః॥ 2-17-12(12009)
అక్షౌహిణీనాం తిసృణాం పతిః సమరదర్పితః।
రాజా బృహద్రథో నామ మగధాధిపతిర్బలీ॥ 2-17-13(12010)
రూపవాన్వీర్యసంపన్నః శ్రీమానతులవిక్రమః।
నిత్యం దీక్షాంకితతనుః శతక్రతురివాపరః॥ 2-17-14(12011)
తేజసా సూర్యసంకాశః క్షమయా పృథివీసమః।
యశ్చాంతకసమః క్రోధే శ్రియా వైశ్రవణోపమః॥ 2-17-15(12012)
`స్వరాజ్యం కారయామాస మగధేషు గిరివ్రజే'।
తస్యాభిజనసంయుక్తైర్గణైర్భరతసత్తమ।
వ్యాప్తేయం పృథివీ సర్వా సూర్యస్యేవ గభస్తిభిః॥ 2-17-16(12013)
స కాశిరాజస్య సుతే యమజే భరతర్షభః।
ఉపయేమే మహావీర్యో రూపద్రవిణసంయుతే। 2-17-17cతయోశ్చకార సమయం మిథః స పురుషర్షభః॥ 2-17-17(12014)
నాతివర్తిష్య ఇత్యేవం పత్నీభ్యాం సన్నిధౌ తదా।
స తాభ్యాం శుశుభే రాజా పత్నీభ్యాం వసుధాధిపః॥ 2-17-18(12015)
ప్రియాంభామనురూపాభ్యాం కరేణుభ్యామివ ద్విపః।
తయోర్మధ్యగతశ్చాపి రరాజ వసుధాధిపః॥ 2-17-19(12016)
గంగాయమునయోర్మధ్యే మూర్తిమానివ సాగరః।
విషయేషు నిమగ్రస్య తస్య యౌవనమత్యగాత్॥ 2-17-20(12017)
న చ వంశకరః పుత్రస్తస్యాజాయత కశ్చన।
మంగలైర్బభిర్హోమైః పుత్రకామాభిరిష్టిభిః॥ 2-17-21(12018)
నాససాద నృపశ్రేష్ఠః పుత్రం కులవివర్ధనం।
స భార్యాభ్యాం చ సహితో నిర్వేదమగమద్ధృశం॥ 2-17-22(12019)
`రాజ్యం చాపి పరిత్యజ్య తపోవనమథాశ్రయత్। '
వార్యమాణః ప్రకృతిభిర్నృపభక్త్యా విశాంపతే'॥ 2-17-23(12020)
అథ కాక్షీవతః పుత్రం గౌతమస్య మహాత్మనః॥
శుశ్రావ తపసి శ్రేష్ఠముదారం చండకౌశికం॥ 2-17-24(12021)
యదృచ్ఛయాఽఽగతం తం తు వృక్షమూలముపాశ్రితం।
పత్నీభ్యాం సహితో రాజా సర్వయత్నైరతోషయత్॥ 2-17-25(12022)
`బృహద్రథం చ స ఋషిర్యథావచ్చాభ్యనందత। '
ఉపవిష్టః స తేనాథ అనుజ్ఞాతో మహాత్మనా॥ 2-17-26(12023)
తమపృచ్ఛత్తదా విప్రః కిమాగమనమిత్యథ।
విప్రైరనుగతస్యైవ పత్నీభ్యాం సహితస్య చ॥ 2-17-27(12024)
స ఉవాచ మునిం రాజా భగవన్నాస్తి మే సుతః।
అపుత్రస్య తు రాజ్యేన వృద్ధత్వే కిం ప్రయోజనం॥ 2-17-28(12025)
సోఽహం తపశ్చరిష్యామి పత్నీభ్యాం సహితో వనే।
నాప్రజస్య మునే కిర్తిః స్వధా చైవాక్షయా భవేత్।
ఏవముక్తః స రాజ్ఞా తు మునిః కారుణ్యమాగతః॥ 2-17-29(12026)
తమబ్రవీత్సత్యధృతిః సత్యవాగృషిసత్తమః।
పరితుష్టోఽస్మి రాజేంద్ర వరం వరయ సువ్రత॥ 2-17-30(12027)
తతః సభార్యః ప్రణతస్తమువాచ బృహద్రథః।
పుత్రదర్శననైరాశ్యాద్బాష్పసందిగ్ధయా గిరా॥ 2-17-31(12028)
రాజోవాచ॥ 2-17-32x(1409)
భగవన్ రాజ్యముత్సృజ్య ప్రస్థితస్య తపోవనం।
కిం వరేణాల్పభాగ్యస్య కిం రాజ్యేనాప్రజస్య మే॥ 2-17-32(12029)
కృష్ణ ఉవాచ। 2-17-33x(1410)
ఏతచ్ఛ్రుత్వా మునిర్ధ్యానమగమన్క్షుభితేంద్రియః।
తస్యైవ చాంరవృక్షస్య ఛాయాయాం సముపావిశత॥ 2-17-33(12030)
తస్యోపవిష్టస్య మునేరుత్సంగే నిపపాత హ।
అవానమశుకాదష్టమేకమాంరఫలం కిల॥ 2-17-34(12031)
తత్ప్రగృహ్య మునిశ్రేష్ఠో హృదయేనాభిమంత్ర్య చ।
రాజ్ఞే దదావప్రతిమం పుత్రసంప్రాప్తికారణం॥ 2-17-35(12032)
ఉవాచ చ మహాప్రాజ్ఞస్తం రాజానం మహామునిః।
గచ్ఛ రాజన్కృతార్థోఽసి నివర్తస్వ నరాధిప॥ 2-17-36(12033)
`ఏష తే తనయో రాజన్మా తపేహ తపోవనే।
ప్రజాః పాలయ ధర్మేణ ఏవ ధర్మో మహీక్షితాం॥ 2-17-37(12034)
యజస్వ వివిధైర్యజ్ఞైరింద్రం తర్పయ చేందునా।
పుత్రం రాజ్యే ప్రతిష్ఠాప్య తత ఆశ్రమమావ్రజ॥ 2-17-38(12035)
అష్టౌ వరాన్ప్రయచ్ఛామి తవ పుత్రస్య పార్థివ।
బ్రహ్మణ్యత్వమజేయత్వం యుద్ధేషు చ తథా మతిః॥ 2-17-39(12036)
ప్రియాతిథేయతాం చైవ దీనానామన్వవేక్షణం।
తథా బలం చ సుభహల్లోకే కీర్తి చ శాశ్వతీం॥ 2-17-40(12037)
అనురాగం ప్రజానాం చేత్యేవమష్టౌ వరాన్నృప।
గచ్ఛ త్వం కృతకృత్యోఽసి నివర్తస్వ జనాధిప'॥ 2-17-41(12038)
అనుజ్ఞాతః స ఋషిణా పత్నీభ్యాం సహితో నృపః।
పౌరైరనుగతశ్చాపి వివేశ స్వపురం తతః॥ 2-17-42(12039)
యథాసమయమాజ్ఞాయ తదా స నృపసత్తమః।
ద్వాభ్యామేకం ఫలం ప్రాదాత్పత్నీభ్యాం భరతర్షభ॥ 2-17-43(12040)
మునేశ్చ బహుమానేన కాలస్య చ విపర్యయాత్।
తే తదాంరం ద్విధా కృత్వా భక్షయామాసతుః శుభే। 2-17-44(12041)
తయోః సమభవద్గర్భః ఫలప్రాశనసంభవః।
తే చ దృష్ట్వా స నృపతిః పరాం ముదమవాప హ॥ 2-17-45(12042)
అథ కాలే మహాప్రాజ్ఞ యథాసమయమాగతే।
ప్రజాయేతాముభే రాజఞ్శరీరశకలే తదా॥ 2-17-46(12043)
ఏకాక్షిబాహుచరణే అర్ధోదరముఖస్ఫిచే।
దృష్ట్వా శరీరశకలే ప్రవేపతురుభే భృశం॥ 2-17-47(12044)
ఉద్విగ్రే సహ సంమంత్ర్య తే భగిత్యౌ తదాఽబలే।
సజీవే ప్రాణిశకలే తత్యజాతే సుదుఃఖితే॥ 2-17-48(12045)
తయోర్ధాత్ర్యౌ సుసంవీతే కృత్వా తే గర్భసంప్లవే।
నిర్గంయాంతః పురద్వారాత్సముత్సృజ్యాభిజగ్మతుః॥ 2-17-49(12046)
`దుకూలాభ్యాం సుసంఛన్నే పాండరాభ్యాముభే తదా।
అజ్ఞాతే కస్యచిత్తే తు జహతుస్తే చతుష్పథే॥ 2-17-50(12047)
తతో వివిశతుర్ధాత్ర్యౌ పునరంతః పురం తదా।
కథయామాసతురుభే దేవీభ్యాం తు పృథక్పృథక్'॥ 2-17-51(12048)
తే చతుష్పథనిక్షిప్తే జరా నామాథ రాక్షసీ।
జగ్రాహ మనుజవ్యాఘ్ర మాంసశోణితభోజనా॥ 2-17-52(12049)
కర్తుకామా సుఖవహే శకలే సా తు రాక్షసీ।
సంయోజయామాస తదా విధానబలచోదితా॥ 2-17-53(12050)
తే సమానీతమాత్రే తు శకలే పురుషర్షభ।
ఏకమూర్తిధరో వీరః కుమారః సమపద్యత॥ 2-17-54(12051)
తతః సా రాక్షసీ రాజన్విస్మయోత్ఫుల్లలోచనా।
న శశాక సముద్వోదుం వజ్రసారమయం శిశుం॥ 2-17-55(12052)
బాలస్తాంరతలం ముష్టిం కృత్వా చాస్యే నిధాయ సః।
ప్రాక్రోశదతిసంరబ్ధః సతోయ ఇవ తోయదః॥ 2-17-56(12053)
తేన శబ్దేన సంభ్రాంతః సహసాఽంతః పురే జనః।
నిర్జగామ నరవ్యాఘ్ర రాజ్ఞా సహ పరంతప॥ 2-17-57(12054)
తే చాబలే పరింలానే పయః పూర్ణపయోధరే।
నిరాశే పుత్రలాభాయ సహసైవాబ్యగచ్ఛతాం॥ 2-17-58(12055)
తే చ దృష్ట్వా తథాభూతే రాజానం చేష్టసంతతిం।
తం చ బాలం సుబలినం చింతయామాస రాక్షసీ॥ 2-17-59(12056)
నార్హామి విషయే రాజ్ఞో వసంతీ పుత్రగృద్ధినః।
బాలం పుత్రమిమం హంతుం ధార్మికస్య మహాత్మనః॥ 2-17-60(12057)
సా తం బాలముపాదాయ మేఘలేఖేన భాస్కరం।
కృత్వా చ మానుషం రూపమువాచ వసుధాధిపం॥ 2-17-61(12058)
బృహద్రథ సుతస్తేఽయం మయా దత్తః ప్రగృహ్యతాం।
తవ పత్నీద్వయే జాతో ద్విజాతివరశాసనాత్।
ధాత్రీజనపరిత్యక్తో మయాఽయం పరిరక్షితః॥ 2-17-62(12059)
కృష్ణ ఉవాచ। 2-17-63x(1411)
తతస్తే భరతశ్రేష్ఠ కాశిరాజసుతే శుభే।
తం బాలమభిపద్యాశు ప్రస్రవైరభ్యషింజతాం॥ 2-17-63(12060)
తతః స రాజా సంహృష్టః సర్వం తదుపలభ్య చ।
అపృచ్ఛద్ధేమగర్భాభాం రాక్షసీం తామరాక్షసీం॥ 2-17-64(12061)
కాత్వం కమలగర్భాభే మమ పుత్రప్రదాయినీ।
కామం మా బ్రూహి కల్యాణి దేవతా ప్రతిభాసి మే॥ ॥ 2-17-65(12062)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే సభాపర్వణి మంత్రపర్వణి సప్తదశోఽధ్యాయః॥ 17॥

Mahabharata - Sabha Parva - Chapter Footnotes
2-17-4 క్రమః ఉపక్రమః॥
2-17-9 తత్క్షయే బలక్షయః ఇతి పాఠః॥
2-17-34 అవానమశుష్కం సరసమితి యావత్। అమారుతమనావిద్ధం ఇతి ఘ.పాఠః॥
2-17-46 ప్రజాయేతాం సుషువతుః॥
2-17-47 స్ఫిక్ కట్యా అధోభాగః॥
2-17-53 సుఖవహే ఏకీకృతయోర్వహనం హి సుఖేన భవతీతి ప్రసిద్ధం॥
2-17-54 సమానీతమాత్రే సంయోజితమాత్రే॥
2-17-64 అరాక్షసీ వేషతః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.